Opinie

Alarmerend VVD onderzoek naar kosten fossiel vrij Leeuwarden is prutswerk

LEEUWARDEN, 4 juli 2014 – redactie – Leeuwarden wil in 2020 bij de energievoorziening energieneutraal en fossiel vrij zijn. Olie, gas en kolen worden vervangen door o.a. wind, zon en aardwarmte. Bij het nemen van dit besluit in 2010 was de VVD-fractie de enige die het gezonde verstand gebruikte en dit onhaalbaar noemde. De Groene Rekenkamer kreeg najaar 2013 van de VVD opdracht uit te zoeken wat de kosten voor de Leeuwarder huishoudens zijn, mocht Leeuwarden toch fossiel vrij zijn in 2020. Een prima zaak. Treurig dat het aantoonbaar een prutsonderzoek is.






De Groene Rekenkamer komt in de Quick Scan (PDF) tot de alarmerende hoofdconclusie dat het fossiel vrij worden van Leeuwarden, een Leeuwarder huishouden minimaal € 17.632 en maximaal € 26.235 kost. Onlangs noemde ex-raadslid Gert-Jaap van Ulzen (VVD) de kosten voor Leeuwarden fossiel vrij in 2020 “ruim € 25.000 per Leeuwarder gezin”. Gelukkig voor de Leeuwarder huishoudens deugt die conclusie niet. Die is suggestief en willekeurig.

Leeuwarder huishoudens ontvangen geen hoge rekening
De conclusie suggereert dat de Leeuwarder huishoudens tussen 2013 en 2020 rekeningen van minimaal € 17.632 op de deurmat vinden. Dat is niet het geval. Het rapport stelt ook nergens – én terecht – dat de huishoudens daadwerkelijk een rekening ontvangen voor het fossiel vrij worden van Leeuwarden. Van wie zouden zij die rekening immers moeten krijgen? Niet van hun elektriciteit leverancier. Iedere Nederlander is vrij zijn eigen elektriciteitsleverancier te kiezen. Er is geen directe relatie tussen het fossiel vrij worden van Leeuwarden en de elektriciteitsrekening van een Leeuwarder huishouding.

Er is wél een relatie tussen de elektriciteitsrekening van een Nederlands huishouden (en bedrijf) en het verduurzamen van de Nederlandse energieproductie. Dat heeft echter niets te maken met wel of niet fossiel vrij worden van Leeuwarden. Op 1 januari 2013 is in Nederland – onder verantwoordelijkheid van minister Henk Kamp (VVD) – een nieuwe heffing ingevoerd: de Opslag Duurzame Energie (ODE). Deze belasting wordt geheven over het verbruik van elektriciteit en gas en gaat ieder jaar stapsgewijs en, ja, fors omhoog. Voor huishoudens gemiddeld van € 9 in 2013 naar € 353 in 2031 heeft Kamp berekend. Deze heffing moet dus ook betaald worden door de huishoudens (en bedrijven) in Leeuwarden. Nogmaals: of Leeuwarden wel of niet energieneutraal wordt maakt daarbij niet uit.

Uit de heffing worden duurzame vormen van energieproductie gesubsidieerd vanuit de regeling SDE+. Bedrijven – individuele huishoudens zijn uitgesloten van deelname, maar betalen wel mee – kunnen daarvoor aanvragen doen. Maar die productie hoeft niet noodzakelijk in Leeuwarden plaats te vinden en als dat wél gebeurt wordt een Leeuwarder huishouden daar níet nog eens extra voor aangeslagen.

De berekening is willekeurig
Leeuwarden verbruikt jaarlijks 425 miljoen kWh elektriciteit: 97,5 miljoen kWh voor huishoudens en 327 miljoen kWh voor bedrijven. Om dat met 100% windenergie te produceren is 204 MW opgesteld vermogen nodig. Bijvoorbeeld: 68 molens van 3 MW. Na aftrek van de verkoop opbrengst van € 0,03 per kWh resteert aan kosten € 570 miljoen tot 2020. Dit zijn cijfers die de Groene Rekenkamer hanteert. Vervolgens laat de Rekenkamer de 49.900 Leeuwarder huishoudens voor die € 570 miljoen opdraaien. Per huishouden is dat € 11.423. Dat is willekeurig. Het zou even willekeurig zijn om die € 570 miljoen volledig ten laste van de Leeuwarder bedrijven te laten komen.

Werkelijke kosten voor huishoudens
Er valt wel íets te zeggen over de kosten van de Opslag Duurzame Energie die een Leeuwarder huishouden de komende jaren daadwerkelijk via de energierekening gepresenteerd krijgt. De tarieven voor de ODE staan t.e.m. 2016 vast. Voor elektriciteit is die opslag in totaal – 2013 t/ 2016 – € 0,0126 (12,6 eurocent) per kWh. Plus 21% btw is dat € 0,0152 per kWh. De huishoudens verbruiken 97.5 miljoen kWh per jaar. De ODE bedraagt voor de Leeuwarder huishoudens dan € 1.482.000 voor elektriciteit. Per huishouden is dat gemiddeld € 29,70 in de jaren 2013 t/m 2016.
Daar komt de opslag voor gas nog bij.

Minister Henk Kamp (VVD) heeft een overzicht naar de Kamer gestuurd waarin hij een doorkijk geeft van de ODE voor huishoudens en bedrijven tot 2031. Kamp verwacht dat de totale opslag – voor gas en elektriciteit - voor huishoudens tussen 2013 en 2020 gemiddeld uitkomt op € 562.
De opslag groeit per jaar fors. Van gemiddeld € 9 in 2013 naar € 353 in 2031.

Klopt de berekening van € 570 miljoen kosten voor 204 MW windvermogen?
Dat gaan we in een volgend artikel onderzoeken. Daar kunnen namelijk grote vraagtekens bij worden gezet. Je kunt ook een redenering opzetten waarbij Leeuwarden juist aan windenergie productie kan verdienen.

4-7-2014 09:49 2 reacties

Reacties (2)

De schrijver van het commentaar, die kennelijk anoniem wil blijven, heeft de kwintessens van de Quick Scan gemist. Hij ziet over het hoofd dat de SDE+-regeling onderdeel is van de klimaatdoelen van 14% in 2020 (16% in 2023) van het Regeerakkoord. In het Leeuwarder geval gaat het om 100% in 2020 waarmee Leeuwarden zich isoleert en dus als een ‘eiland’ in dezen bezien moet worden.
De Quick Scan gaat consequent hiervan uit. Iets wat de schrijver zich niet realiseert. Het past immers niet om de kosten van de Leeuwarder 100% doelstelling te verdoezelen c.q. verwateren, socialiseren heet dit, door via SDE+ de rekening bij de landelijke burger/belastingbetaler te leggen en een onevenredig deel van SDE+ te gebruiken.

Zo staat verder vast dat de kosten van windenergie in het nationaal energieakkoord, dat bovenop het SDE+ is gesloten, ca. € 100 miljard zullen bedragen terwijl de bijdrage van wind in dit akkoord niet verder dan 3% komt = ca. €70 per maand per huishouden extra. Langs welke weg dan ook, zal de rekening van 100% duurzaamheid, als heel Nederland het Leeuwarder scenario volgt, bij de burger belastingbetaler terecht komen.

Dit is het enig juiste abstractieniveau waarop de Groene Rekenkamer zijn berekeningen baseert.

De Groene Rekenkamer distantieert zich van het inherente gebrek aan doordenken van de financiële consequenties van duurzaamheidsidealen, maar legt deze consequenties juist bloot door toerekening aan de direct betrokkenen, in dit geval de Leeuwarder huishoudens.

Het adagium geldt immers dat een ieder verantwoordelijk is voor zijn of haar eigen daden, en niet de gemeenschap voor de rekening mag laten opdraaien.

Dus: kiest Leeuwarden voor 100% duurzaamheid in 2020 buiten het nationale klimaatdoel, dan is dit de Leeuwarder verantwoordelijkheid en ligt de rekening ook bij Leeuwarden zelf, niet bij de Nederlandse burger.

Niek Rodenburg
Voorzitter de Groene Rekenkamer

Jeroen Hetzler
Secretaris de Groene Rekenkamer

********************************************************

REACTIE
auteur en redacteur Sjoerd van Aalsum:

De SDE+ regeling, die in 2010 bij het nemen van het Leeuwarder 100% fossiel vrij besluit nog niet bestond, is een open regeling waar iedereen die aan de voorwaarden voldoet zich voor kan aanmelden. Die levert de initiatiefnemer – in het geval van toewijzing – bij windenergie 15 jaar lang inkomsten op uit die SDE+ regeling. Dat SDE+ fonds wordt gevuld met belastingopbrengsten uit de Opslag Duurzame Energie (ODE). De Nederlandse belastingbetalers – huishoudens en bedrijven – krijgen inderdaad de rekening gepresenteerd. Daar wordt niets bij verdoezeld, verwaterd of gesocialiseerd. Het zijn ook niet de initiatiefnemers die de rekening bij belastingbetalers leggen, maar de Nederlandse Staat. Het verwijt van “een onevenredig deel” gebruiken, is een persoonlijke opinie van de schrijvers. De SDE+ regeling legt geen regionale quota op. Het staat Leeuwarden, een provincie, een ondernemer, of wie dan ook vrij, om duurzame energieproductie plannen te maken die op de SDE+ zijn toegespitst.

De auteurs hebben dus gelijk als ze stellen dat de rekening van 100% duurzaamheid voor heel Nederland terecht komt bij de Nederlandse belastingbetaler: huishoudens en – de auteurs vergeten dat – het bedrijfsleven. Dat geldt ook bij 10%, 30% of welk ander percentage dan ook.
“Dit is het enig juiste abstractieniveau waarop de Groene Rekenkamer zijn berekeningen baseert.”
Akkoord. Er is een landelijke SDE+ regeling. Die wordt gevoed door de Nederlandse belastingbetalers. Dus: het abstractieniveau is het landelijke niveau.

“De Groene Rekenkamer distantieert zich van het inherente gebrek aan doordenken van de financiële consequenties van duurzaamheidsidealen, maar legt deze consequenties juist bloot door toerekening aan de direct betrokkenen, in dit geval de Leeuwarder huishoudens.“
Mijn artikel redeneert op het landelijke abstractieniveau en laat zien wat de financiële consequenties zijn van de SDE+ regeling voor Nederlandse burgers tussen 2013 en 2031 aan de hand van berekeningen van de verantwoordelijke minister Henk Kamp (VVD). Dat doet de Groene Rekenkamer juist niet. Die verlaat haar landelijke abstractieniveau en projecteert de kosten van windenergie productie in Leeuwarden uitsluitend op de huishoudens (en vergeet de bedrijven) in Leeuwarden. Dat noem ik suggestief en willekeurig.

“Het adagium geldt immers dat een ieder verantwoordelijk is voor zijn of haar eigen daden, en niet de gemeenschap voor de rekening mag laten opdraaien.” Een onbegrijpelijk credo in het licht van de SDE+ en de ODE. Stel dat Leeuwarden een plan voor 204 MW windvermogen bij de SDE+ indient en deze ook toegewezen krijgt. Dan draait de Nederlandse gemeenschap daar voor op. Zo zit die door de Tweede Kamer vastgestelde regeling in elkaar.

“Dus: kiest Leeuwarden voor 100% duurzaamheid in 2020 buiten het nationale klimaatdoel, dan is dit de Leeuwarder verantwoordelijkheid en ligt de rekening ook bij Leeuwarden zelf, niet bij de Nederlandse burger.”

Hoezo “dus”? De Leeuwarder politieke keuze voor 100% duurzaamheid in 2020 is inderdaad een eigen verantwoordelijkheid. Maar dan zelf de rekening betalen? Dacht het niet. In 2014 is er een SDE+ regeling, die investeerders zekerheid biedt en gevuld wordt met forse bedragen. Theoretisch is het daarom mogelijk – praktisch lijkt dat onmogelijk – een business-case te ontwerpen voor 204 MW vermogen aan windmolens rondom Leeuwarden met gebruikmaking van de SDE+ pot. Dat zou volstrekt legaal zijn. De kosten daarvan worden opgebracht – landelijk abstractieniveau – door de Nederlandse burger én bedrijfsleven. En niet uitsluitend door de Leeuwarder burger.

Geplaatst door Niek Rodenburg op 4-7-2014 22:35
Meld als ongepast

Alarmerend groene rekenkamer doet aan zwart wit denken bij onderzoek naar kosten fossiel vrij Leeuwarden.

Subsidie van de fossiele industrie liggen veel hoger dan de subsidie voor duurzame energie! 350 euro geeft de Nederlandse burger jaarlijks uit aan directe en indirecte subsidie(fossiel). Bij het IMF hebben ze de jaarlijkse gemiddeldes over de wereld uitgerekend. Dit komt op 250 dollar voor de fossiele industrie per wereld burger en 9 dollar duurzame energie! Dag onafhankelijkheid groene rekenkamer!
http://www.imf.org/external/np/pp/eng/2013/012813.pdf

Voor de Nederlandse cijfers zie duurzaambedrijfsleven.nl

Jullie hadden ook kunnen laten zien wat het uiteindelijk oplevert binnen 10 a 20 jaar. Want dan bestaan steden ook nog. Ook speelt het bedrijfsleven er op in om duurzamer te bouwen en sociale initiatieven worden uit de grond gestampt in Leeuwarden.

De financiële consequenties voor het niet duurzaam worden zijn uiteindelijk veel groter. Maar het gebrek aan visie voor een langer termijn ontbreekt nog wel eens...

Geplaatst door Tim Haarlem op 8-7-2014 13:51
Meld als ongepast

Reactie plaatsen

Met het plaatsen van deze reactie gaat u akkoord met de voorwaarden

Overig Opinie

Meer Opinie